ในตอนที่ 1 ผู้อ่านคงพอทราบความหมายและตัวอย่างการนำหมวกทั้ง 6 ใบมาใช้งานในเบื้องต้นแล้ว ซึ่งในตอนนี้เราจะมาลงรายละเอียดของหมวกในแต่ละสีกัน เริ่มที่หมวกแรก คือ หมวกสีขาว...

ความหมายของสีขาวท่านผู้อ่านคงพอจะเดาออกถึงความขาว ความบริสุทธิ์... สีขาว เป็นหมวกแห่งข้อมูล ข้อเท็จจริง อันนี้หมายรวมทั้งข้อมูลที่ได้มีการเก็บมาแล้ว หรือข้อมูลที่เรายังต้องการเพิ่มเติมเพื่อประกอบการตัดสินใจ การใช้หมวกสีขาวเนี่ย ก็มีข้อควรระวังคือ ต้องระวังเรื่องของการให้ข้อมูลเกินจริง (ข้อมูลประเภทใส่สีใส่ไข่ อย่างเช่น โปรแกรมมันมี error เยอะเป็นสิบเลย (จริงๆแค่สิบนิดๆ) หรือ โปรแกรมรันช้ามาก อะไรทำนองนี้) ระวังเรื่องการแอบแฝงความเห็นส่วนตัวลงไปในข้อเท็จจริง (เช่น เราไปถึงบริษัทช้ากว่าเดิม เพราะน้ำมันราคาถูกลง คนเลยขับรถมากขึ้น รถก็เลยติดเยอะขึ้น) หรือการตีความเอาเกินกว่าข้อเท็จจริงที่มีอยู่ (เช่น เวลาจะอ้อนซื้อของเล่นใหม่ เด็กๆ มักจะบอกว่าเพื่อนๆ เค้ามีกันหมดแล้ว แต่ถ้าถามดูจริงๆ แล้วจะมีแค่สองสามคนแค่นั้นแหละที่จะมีของเล่นแบบนั้นน่ะ)

ทั้งนี้ เราควรจะระลึกไว้ว่า ข้อเท็จจริงนั้นมันก็มีสองระดับนะครับ หนึ่งคือ ข้อเท็จจริงที่มีหลักฐานยืนยันชัดเจน และสองคือข้อเท็จจริงที่ยังไม่ได้หาหลักฐานประกอบ (เช่น ได้ยินมาว่า… แว่วๆ มาว่า…) แต่ไม่ได้หมายความว่าเราจะทิ้งข้อมูลประเภทที่สองนะครับ เพราะข้อมูลทั้งสองระดับล้วนแต่จำเป็นทั้งนั้น เพียงแต่ต้องแยกแยะให้ชัดเจนว่า ข้อเท็จจริงที่ยกมาคุยกันนั้นเป็นประเภทไหนกันแน่ และหากเราใช้ข้อเท็จจริงในระดับที่สองมาสนับสนุนการตัดสินใจ ก็อย่าลืมไปหาหลักฐานมาประกอบด้วยก็แล้วกัน

นอกจากนี้แล้ว เราควรจะแยกแยะระดับความเป็นไปได้ของข้อเท็จจริงนั้นด้วย เช่น บางเรื่องอาจจะเป็นจริงชัวร์ร้อยเปอร์เซ็นต์ บางเรื่องอาจจะมีข้อยกเว้น (คือ ส่วนใหญ่แล้วเป็นความจริง) บางเรื่องอาจจะแค่มีโอกาสเกิดขึ้นได้มากหน่อย เกิดขึ้นได้น้อยมาก (นานๆที) หรือเรื่องที่ไม่มีทางเกิดขึ้นเลย

อีกเรื่องหนึ่งที่ควรจะพิจารณาคือ ความเห็นของตัวเราเองไม่ได้รวมอยู่ในหมวกสีขาวนะครับ เว้นแต่ว่าเป็นการบอกเล่าว่าคนอื่นมีความเห็นยังไงบ้าง นั่นแหละครับถึงจะเป็นหมวกสีขาว ส่วนความเห็นของเราเองนั้น น่าจะเป็นหมวกสีเหลือง สีดำหรือสีแดงซึ่งผมจะขอพูดถึงในตอนต่อๆ ไปครับ